દ્રવ્યમાન-ઊર્જા સમતુલ્યતાના સંદર્ભમાં આઈન્સ્ટાઈનનો વિશિષ્ટ સાપેક્ષતાવાદનો સિદ્ધાંત લખો અને સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) આઈન્સ્ટાઈનના વિશિષ્ટ સાપેક્ષતાવાદના સિદ્ધાંત મુજબ,દ્રવ્યમાનને ઊર્જાનું એક સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે.
આ સિદ્ધાંત પહેલાં એવી ધારણા હતી કે કોઈપણ ભૌતિક પ્રક્રિયામાં દ્રવ્યમાન અને ઊર્જાનું અલગ-અલગ સંરક્ષણ થાય છે.
આઈન્સ્ટાઈને દર્શાવ્યું કે દ્રવ્યમાન એ ઊર્જાનું જ એક સ્વરૂપ છે અને તેને ગતિઊર્જા જેવા અન્ય સ્વરૂપોમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે અને તેનાથી ઉલટું પણ શક્ય છે.
આ દ્રવ્યમાન-ઊર્જા સમતુલ્યતા $E = mc^2$ સમીકરણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $m$ એ દ્રવ્યમાન છે અને $c$ એ શૂન્યાવકાશમાં પ્રકાશનો વેગ છે,જેનું મૂલ્ય આશરે $3 \times 10^8 \ m/s$ છે.
આ સંબંધની પ્રાયોગિક ચકાસણી ન્યુક્લિયોન્સ,ન્યુક્લિયસ,ઈલેક્ટ્રોન અને અન્ય અપરમાણ્વીય કણો સાથેની ન્યુક્લિયર પ્રતિક્રિયાઓના અભ્યાસ દ્વારા કરવામાં આવી છે.
આવી પ્રતિક્રિયાઓમાં,ઊર્જા સંરક્ષણનો નિયમ જણાવે છે કે દ્રવ્યમાન-ઊર્જા રૂપાંતરણને ધ્યાનમાં લેતા,કુલ પ્રારંભિક ઊર્જા અને કુલ અંતિમ ઊર્જા સમાન હોવી જોઈએ.
આ ખ્યાલ ન્યુક્લિયર બંધન ઊર્જા,ન્યુક્લિયર દ્રવ્યમાન અને ન્યુક્લિયસ વચ્ચેની આંતરક્રિયાઓને સમજવા માટે પાયારૂપ છે.

Explore More

Similar Questions

વિધાન : $A > 100$ પરમાણુ દળાંક ધરાવતા ન્યુક્લિયસ માટે ન્યુક્લિયોન દીઠ બંધન ઉર્જા $A$ સાથે ઘટે છે.
કારણ : ભારે ન્યુક્લિયસ માટે ન્યુક્લિયર બળો નબળા હોય છે.

$1 \text{ kg}$ દ્રવ્યનું ઊર્જા સમતુલ્ય આશરે કેટલું હોય છે?

$1\,mg$ દ્રવ્યને સમતુલ્ય ઉર્જા $MeV$ માં કેટલી થાય?

$_3{Li}^7$ અને $_2{He}^4$ ન્યુક્લિયસ માટે ન્યુક્લિઓન દીઠ બંધન ઊર્જા અનુક્રમે $5.60 \, MeV$ અને $7.06 \, MeV$ હોય,તો $_3{Li}^7 + _1H^1 \rightarrow 2 \, _2{He}^4$ પ્રક્રિયામાં મુક્ત થતી ઊર્જા ...... $MeV$ છે.

Difficult
View Solution

ડ્યુટેરોન એ ન્યુટ્રોન અને પ્રોટોનનું બંધિત અવસ્થા છે જેની બંધન ઉર્જા $B = 2.2 \, MeV$ છે. $E$ ઉર્જા ધરાવતા $\gamma$-કિરણને ડ્યુટેરોન ન્યુક્લિયસ પર આપાત કરવામાં આવે છે જેથી તેને (ન્યુટ્રોન + પ્રોટોન) માં તોડી શકાય,જેથી $n$ અને $p$ આપાત $\gamma$-કિરણની દિશામાં ગતિ કરે. જો $E = B$ હોય,તો દર્શાવો કે આ શક્ય નથી. તેથી,આ પ્રક્રિયા થવા માટે $E$ એ $B$ કરતા કેટલું વધારે હોવું જોઈએ તેની ગણતરી કરો.

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo